Linux Terminalde Bilmeniz Gereken 10 Komut

Anasayfa » Linux Terminalde Bilmeniz Gereken 10 Komut

Birkaç yıl önce siber güvenliğe merak saldığımda ilk işim VMware üzerine Kali Linux kurmak oldu. Başlarda her şey karmaşık geldi — terminal korkutucu, komutlar yabancıydı. Bir süre sonra Kali’nin kaynak tüketiminden bunalıp Parrot OS’a geçtim; daha hafif, daha düzenli bir arayüz. Ama her iki dağıtımda da öğrendiğim şey şu oldu: terminalden kaçmak mümkün değil, önce onu sindirmek gerekiyor.

Bu yazıda o dönemden aklımda kalan ve hâlâ en temel saydığım 10 terminal komutunu paylaşıyorum. Kali veya Parrot kullananlar için olduğu kadar, Linux’a yeni adım atacaklar için de geçerli.

Neden Terminal?

Linux’un gücü büyük ölçüde terminalde saklıdır. Grafiksel arayüzde 5 tıklamayla yapacağınız bir işi terminalde tek satırla halledebilirsiniz. Özellikle siber güvenlik araçlarının büyük çoğunluğu terminal üzerinden çalışır — Nmap, Metasploit, Wireshark CLI, hepsi komut satırına dayanır. Bu yüzden terminal, Linux öğrenmenin başlangıç noktasıdır.

10 Temel Komut

01 — ls -la — Dizin içeriğini listele

ls -la /etc

Bulunduğunuz dizindeki tüm dosyaları, gizli olanlar dahil, izin bilgileriyle listeler. Siber güvenlikte config dosyalarını ve izinleri kontrol etmek için ilk başvurulan komuttur.

02 — cd — Dizin değiştir

cd /var/log
cd ~        # Ana dizine dön
cd ..       # Bir üst dizine çık

Terminalin temel navigasyon komutu. cd ~ her zaman home dizininize döndürür — kaybolduğunuzda kurtarıcınız.

03 — cat / less — Dosya içeriğini oku

cat /etc/passwd
less /var/log/syslog

Kısa dosyalar için cat, uzun log dosyaları için less kullanın. Log analizinde her gün işe yarar.

04 — grep — İçinde ara

grep "failed" /var/log/auth.log
grep -r "password" /etc/

Dosya içinde belirli bir kelimeyi arar. -r ile klasör içinde özyinelemeli arama yapabilirsiniz. Güvenlik loglarında başarısız giriş denemelerini bulmak için biçilmiş kaftan.

05 — chmod / chown — İzin ve sahiplik

chmod 755 script.sh
chown root:root /etc/config

Dosya izinlerini ve sahipliğini değiştirmek için kullanılır. Yanlış izinli dosyalar güvenlik açığı oluşturur — bu yüzden siber güvenlikte kritik öneme sahip.

06 — ps aux / kill — Süreçleri yönet

ps aux | grep python
kill -9 1234

Çalışan tüm süreçleri listeler. Şüpheli bir process görüyorsanız PID’ini alıp kill ile sonlandırabilirsiniz.

07 — netstat / ss — Ağ bağlantıları

ss -tuln
netstat -ano

Hangi portların açık olduğunu ve hangi bağlantıların aktif olduğunu gösterir. Siber güvenlikte olmazsa olmaz — şüpheli bağlantıları tespit etmek için ilk bakılan komuttur.

08 — ping / traceroute — Ağ testi

ping 8.8.8.8
traceroute google.com

Hedefe ulaşılıp ulaşılamadığını ve paketin hangi yolu izlediğini gösterir. Ağ sorunlarını teşhis etmek için temel araçlar.

09 — sudo / su — Yetki yükselt

sudo apt update
su - root

sudo tek bir komutu yönetici olarak çalıştırır, su ise root oturumu açar. Kali’de varsayılan olarak root gelir — Parrot’ta ise sudo kullanımı teşvik edilir, bu da daha güvenli bir alışkanlık kazandırır.

10 — find — Dosya bul

find / -name "*.conf" 2>/dev/null
find /home -mtime -7

Sistemde dosya aramak için kullanılır. Son 7 günde değiştirilmiş dosyaları bulmak, yetkisiz değişiklikleri tespit etmek için sıkça kullanılır.

Kali mi, Parrot mu?

Bu soruyu çok aldım. Ben Kali ile başlayıp Parrot’a geçtim — temel fark kaynak tüketimi ve kullanım felsefesiydi. Kali daha saldırgan odaklı ve ağır; Parrot hem güvenlik hem günlük kullanım için daha dengeli bir dağıtım. Başlangıç için Parrot daha az bunaltıcı olabilir.

💡 İpucu: Her iki dağıtımı da VMware veya VirtualBox üzerinde sanal makine olarak kurup denemek en güvenli yol. Sisteminize dokunmadan öğrenebilirsiniz.

Sonuç

Terminal ilk başta ürkütücü gelir ama birkaç komutla aşinalık kurduğunuzda vazgeçilmez hale gelir. Buradaki 10 komut, Linux yolculuğunun gerçek başlangıç noktası. Siber güvenliğe ilgi duyuyorsanız, bu komutları ezberlemekten çok anlamaya çalışın — her birinin arkasında mantık var ve o mantığı kavradığınızda geri kalanı kendiliğinden gelir.